Prag'dan Karmi'ye uzanan yaşam: Airbrush sanatçısı Tomáš Stojec'in hikayesi

Karaman ya da tarihi adıyla Karmi, adını Orta Tunç Çağı'na ait kayalara oyulmuş oda mezarlardan oluşan Karmi Nekropolü'nden alıyor. Daracık sokakları, beyaz badanalı evleri, ahşap kapı ve pencereleri ile begonvillerin başta olmak üzere rengârenk çiçeklerle dolu bahçeleri köyün dikkat çeken özellikleri arasında. İngilizlerin ve Avrupalıların özellikle tercih ettiği köy, Prag'lı Tomáš Stojec'in de yeni yuvası oldu.

Adanın iklimine, doğasına ve özellikle denizine hayran olan Stojec, 2023 yılında Prag'daki uzun soluklu kariyerini geride bırakarak kedisi Charlie ile birlikte Karmi'ye yerleşti.

Aşçılıktan airbrush sanatına uzanan yol

Çekya'da 1972 yılında doğan Stojec, çalışma hayatına eğitimli bir şef olarak başladı. Birkaç yıl aşçılık yaptıktan sonra satın aldığı restoranı on yıl boyunca işletti. Çok sayıda insana yemek hazırlamanın kendisini mutlu etmediğini fark eden Stojec, restoranını satıp bir arkadaşıyla birlikte Çek Cumhuriyeti'nin ilk araç modifiye atölyelerinden birini kurdu.

Bu dönemde airbrush sanatına ilgi duymaya başlayan Stojec, kendi garajında çalışarak tekniği tek başına öğrendi. Özellikle 1970'li ve 1980'li yılların grafik tarzlarından ilham alarak bu alanda uzmanlaştı. Yaklaşık 15 yıl boyunca çabalarıyla tekniğini geliştiren sanatçı, Prag'dayken bu işten iyi bir gelir elde ettiğini söyledi.

Stojec, airbrush'ın kolay bir iş olmadığını vurgulayarak, "Sabır, sabit bir el ve hassasiyet gerektiren bir iş. Bu yüzden birçok kişi sanatı henüz öğrenme aşamasındayken vazgeçti" dedi. Airbrush çalışmalarının yanı sıra ahşap ve epoksi reçineden tasarım lambalar ürettiğini de anlatan Stojec, ahşap işçiliğinin de aynı sabır, hassasiyet ve el becerisini gerektiren bir zanaat olduğunu belirtti.

Hayatının dönüm noktalarından birinin, airbrush malzemeleri satan dükkân sahibi Dimitri Marenkoff ile tanışması olduğunu belirten Stojec, Marenkoff'un eserlerini gördükten sonra kendisini Çekya'nın en büyük özel motosiklet fuarlarından birinde çalışmalarını sergilemeye davet ettiğini anlattı. Fuarda yoğun ilgi gören Stojec, bunun ardından modifiye sektöründeki işini bırakarak tamamen airbrush sanatına yöneldi.

Kıbrıs'ta sanatını sürdürme hedefi

Kuzey Kıbrıs'ın motosikletler, otomobiller, kasklar, sörf tahtaları ve özel tasarım tabelalar için airbrush uygulamalarında büyük bir potansiyel taşıdığını kaydeden Stojec, insanların el emeğiyle üretilen işlere değer vermesinin kendisini motive ettiğini ifade etti.

ABD, Japonya, İngiltere ve İspanya'dan getirttiği özel boyaları kullanan sanatçı, İtalya'dan da altın ve gümüş varak temin ettiğini söyledi. Hazır tasarımlara başvurmadığını, yalnızca kaba bir taslak hazırlayıp desenleri hafızasına dayanarak oluşturduğunu anlatan Stojec, bugüne kadarki en karmaşık çalışmasının bir Harley Road Glide motosiklet üzerinde mavi tonlarında yaptığı ve 385 saat süren iş olduğunu belirtti.

"Aradığım yerin burası olduğunu anladım"

Deniz kenarında ve sıcak bir iklimde yaşamanın her zaman hayali olduğunu söyleyen Stojec, Kıbrıs'a ilk kez 2021 yılında yakın dostu Dimitri Marenkoff'un tavsiyesiyle geldi. Adayı daha yakından tanımak için dört kez daha ziyarette bulunan Stojec, bu ziyaretlerin ardından kuzeye taşınmaya karar verdi.

2023'te adaya yerleşen Stojec, ilk dönemde kiralık bir evde kaldı; 2024 yılında Karmi'de küçük bir ev satın aldı. Kıbrıs'ta en çok sevdiği şeylerin sıcakkanlı ve misafirperver insanlar, temiz deniz, etkileyici doğa ve sıcak hava olduğunu belirten Stojec, "Burada uzun yıllardır kurduğum bir hayali gerçekleştirdim" dedi. Deniz kaplumbağalarıyla dalış yaptığını ve yavru kaplumbağaların yumurtadan çıkışını izlediğini de ekleyen Stojec, bu deneyimin kendisi için unutulmaz olduğunu aktardı.

Karmi'nin ilk görüşte kendisini etkilediğini anlatan Stojec, köyün doğal yapısı, sessizliği ve mimarisinin yaşama kararında önemli rol oynadığını söyledi. "Karmi hayatımda gördüğüm en güzel yerlerden biri" diyen Stojec, köyün eski Akdeniz ruhunu koruduğunu ve burada huzurlu bir hayat bulduğunu ifade etti.

Karmi'de yaşamayı seçmesinin nedenlerinden birinin de İngilizce olduğunu belirten Stojec, Kıbrıs'ın geçmişte İngiliz kolonisi olması nedeniyle ülkede birçok kişinin İngilizce konuşabildiğini, köyde yaşayanların büyük bölümünün yabancı olmasının da etkisiyle günlük hayatta İngilizce kullandığını anlattı. Çok az Türkçe konuştuğunu ve Türkçenin kendisine biraz karmaşık geldiğini de sözlerine ekledi.

Kuzey Kıbrıs'taki tarihi ve kültürel mekânları sık sık ziyaret eden Stojec, Salamis Antik Kenti, Buffavento Kalesi, St. Hilarion Kalesi ve özellikle favorisi olan Kantara Kalesi'ni birçok kez gezdiğini söyledi. Girne, İskele, Alsancak, Lapta ve Karşıyaka'yı iyi tanıdığını, Güney Kıbrıs'ı da ziyaret ettiğini belirten Stojec, doğayı ve denizi sevdiği için kalabalıklardan uzak, el değmemiş plajları ve alışılmış rotaların dışındaki bölgeleri keşfetmeyi tercih ettiğini ifade etti.

Lezzetler ve sakin bir yaşam

Kıbrıs Türk kültürüne dair bildiği lezzetler arasında Türk kahvesi, kebap ve çiçek dolmasının yer aldığını anlatan Stojec, çiçek dolmasını çok sevdiğini ve bu yemeği Prag'da yaşadığı dönemde de pişirdiğini dile getirdi. Yemek yapmayı hâlâ çok sevdiğini, ancak artık restoranlarda çalışmak yerine arkadaşlarına ve komşularına yemek hazırlayarak keyif aldığını söyledi.

Yaklaşık on yıl önce 5 yaşındaki oğlunu kaybettiğini ve kız arkadaşından ayrıldığını belirten Stojec, bugün Karmi'de kedisi Charlie ile sakin bir yaşam sürdürüyor. Günlerini kitap okuyarak ve tasarım lambalar üreterek geçirdiğini, televizyon izlemeyi tercih etmediğini ve siyasetin medyada fazla yer almasının insanları olumsuz etkilediğini düşündüğünü söyledi. Kıbrıs'ın doğasının, sıcak iklimin ve Karmi'nin huzurlu atmosferinin kendisine yeni bir başlangıç sunduğunu vurgulayan Stojec, adada yaşamaktan büyük mutluluk duyduğunu ifade etti.