AB Uzman Heyeti: 13 yaş altı çocuklara sosyal medya erişimi sınırlanmalı

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile "Çocukların Çevrim İçi Güvenliğine İlişkin Özel Uzman Heyeti"nin eş başkanları, bugün yayımlanan raporun ardından basın toplantısı düzenledi. Von der Leyen, 13 yaş altı çocuklar için AB genelinde uyumlu bir sosyal medya yaş sınırı önerdiklerini belirterek, önerilen yaklaşımın kademeli bir model olduğunu ve en küçük çocuklar için hiç ekran kullanılmaması gerektiğini söyledi.

Rapora göre 13 yaş altı çocuklar sosyal medyaya yalnızca ebeveyn, bakım veren ya da öğretmen gözetiminde ve sınırlı süreyle erişebilmeli. Von der Leyen, platformların hizmetlerinin güvenli ve yaşa uygun olduğunu kanıtlama sorumluluğu taşıması gerektiğini vurguladı. Ona göre 13 yaş üzerindeki gençler, bu koşul sağlandığında sosyal medyaya erişebilmeli.

"Sosyal medya bir oyuncak deÄŸildir"

Von der Leyen, raporun çocukların çevrim içi ortamda nasıl korunacağını ve dijital dünyada yeni normların nasıl oluşturulacağını incelediğini aktardı. Çocukların ebeveynler tarafından yetiştirilmesi gerektiğini, sömürücü algoritmalar tarafından yetiştirilmemesi gerektiğini belirten von der Leyen, "Sosyal medya bir oyuncak değildir." dedi.

Büyük teknoloji şirketlerinin çocuklara sınırsız erişim sağlamasına izin veren mevcut durumun, yeni nesilleri daha fazla ruhsal zarar, bağımlılık ve mutsuzluğa sürükleyeceğini ifade eden von der Leyen, Avrupa'da gençlerin günde 4 ila 6 saatini ekran başında geçirdiğini, bunun yaşamlarının yaklaşık 20 yılına denk geldiğini söyledi. Avrupa genelinde çocukların yaklaşık yüzde 60'ının çevrim içi ortamda duygusal veya psikososyal sorunlarla karşılaştığını da hatırlattı.

Von der Leyen, refahı gözetilmeden tasarlanmış bir sistemde çocukların başarılı olmasının beklenemeyeceğini belirterek, bu sistemleri kuran platformların hizmetlerinin zarar vermediğini kanıtlamak zorunda olduğunu ve Avrupa'da bir ürünü geliştiren kişinin güvenliğinden de sorumlu olduğunu dile getirdi.

"Tasarım gereği güvenlik" kuralı

Von der Leyen, Avrupa'da kuralın "tasarım gereği güvenlik" olduğunu vurgulayarak, platformların en kırılgan kullanıcılar olan çocuklara karşı yükümlülük taşıdığını ifade etti. Platformlara yaşa uygun kısıtlamalar getirilmesi gerektiğini de belirten von der Leyen, meselenin çocukların sosyal medyaya erişip erişemeyeceği değil, ne zaman ve hangi koşullarda erişebileceği olduğunu söyledi. Araştırmaların, sosyal medya için bir başlangıç yaşı belirlenmesi gerektiği yönündeki gerekçeleri güçlendirdiğini de kaydetti.

"Yaz sonrasında yasa teklifi sunacağız"

Değişimin zaman alacağına işaret eden von der Leyen, çocukluk döneminin beynin olağanüstü ve hassas biçimde geliştiği bir dönem olduğunu, bu nedenle çocukların gerçek dünyada vakit geçirmeye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Raporun ve tavsiyelerin dikkatle inceleneceğini belirten von der Leyen, üye devletlerin farklı önerilerini değerlendirerek ortak ve uyumlu bir çözüm önerisi ortaya koyacaklarını, yaz sonrasında bir yasa teklifi sunacaklarını açıkladı.

"13 yaş altındaki çocuklar için AB genelinde ortak bir yaş sınırı getirilmeli"

Uzman heyetinin eş başkanlarından Prof. Dr. Jörg M. Fegert, risklerin tüm çocuklar için aynı olmadığını, ancak tavsiyelerin ortak ilkeler temelinde hazırlandığını söyledi. Fegert, ilk önerinin yaşa uygunluk ilkesi olduğunu belirterek, doğumdan 3 yaşına kadar çocukların hiçbir şekilde ekranla karşılaşmamasını önerdiklerini ifade etti.

Fegert, 3-12 yaş arasındaki ergenlik öncesi çocukların yalnızca ebeveyn ya da öğretmen eşliğinde ve sınırlı sürelerle çevrim içi olması gerektiğini vurguladı. 13-18 yaş arasındaki gençlerin sosyal medya hizmetlerine giderek daha bağımsız erişebilmesini önerdiklerini aktaran Fegert, bu erişimin "tasarım gereği güvenli" ya da "varsayılan olarak güvenli" sistemlerle sağlanması gerektiğini, 13 yaş altı çocuklar için AB genelinde ortak bir yaş sınırının temel tavsiyelerden biri olduğunu söyledi. Fegert ayrıca, yaşa dayalı tüm erişim modellerinde etkili, orantılı ve güvenli ebeveyn gözetiminin bulunması gerektiğine dikkat çekti.

Diğer eş başkan Dr. Maria Melchior ise "Sonuçlarımız çok açık: Çocuklar ve gençler, kullandıkları tüm sosyal medya platformlarında ve diğer dijital hizmetlerde güvenli olmalıdır." dedi. Gençlerin öğrenme ve üretme toplumunun ve dijital toplumun aktif vatandaşları olarak yer alabilmesi için dijital dünyaya güvenli erişimin sağlanması gerektiğine işaret eden Melchior, çevrim içi risklerin her çocuk için aynı olmadığını, ancak hangi koşullarda yaşarlarsa yaşasınlar tüm çocukların güvenli bir dijital ortamda büyüme hakkına sahip olduğunu belirtti. Melchior, bu nedenle sosyal medya platformlarının nasıl çalışacağına dair çok net kuralların getirilmesini önerdiklerini söyledi.